Những ngành nghề ‘sống sót’ trong làn sóng Covid-19

1

Trải qua bốn đợt Covid-19 ở Việt Nam, đa số doanh nghiệp công nghệ thông tin không cắt giảm nhân sự, giữ nguyên phúc lợi, và không ngừng mở rộng tuyển dụng.

Dựa trên kết quả khảo sát hơn 400 doanh nghiệp, VietnamWorks hôm 8/10 công bố báo cáo về thị trường lao động sau làn sóng Covid-19 lần thứ tư tại Việt Nam. Tổ chức này đánh giá, đợt dịch bùng phát từ cuối tháng 4 ảnh hưởng nặng nề tới toàn bộ ngành nghề, mức tác động lớn hơn cả ba lần trước cộng lại. Tình trạng của các doanh nghiệp được chia thành 6 mức độ, từ giữ nguyên nhân sự và phúc lợi, cắt một phần đến đã dừng hoạt động.

Đầu tiên, nhóm không cắt giảm nhân sự, giữ nguyên lương và phúc lợi chiếm 49,9% trong số hơn 400 công ty được khảo sát, áp đảo các nhóm còn lại. Trong số những doanh nghiệp này, hơn 85% hoạt động trong ngành IT (công nghệ thông tin); tài chính, ngân hàng, bảo hiểm; xuất – nhập khẩu, quy mô có sự dao động lớn, từ 10-1.000 nhân lực. Nhóm còn lại là những doanh nghiệp thuộc ngành gia công, chế biến, sản xuất, quy mô 301-1.000 người.

Lý do giúp các doanh nghiệp này “đứng vững” trong đại dịch có thể đến từ sự chuẩn bị kỹ lưỡng của ban lãnh đạo và phòng nhân sự, cùng với đó là sự thiết yếu của ngành, lĩnh vực mà doanh nghiệp cung cấp.

Thứ hai, nhóm doanh nghiệp tăng hoạt động, tăng tuyển nhân sự theo địa lý, chiếm 11,6%, trong đó mức độ tăng trưởng tại Hà Nội cao hơn TP HCM. Những doanh nghiệp này, nhất là những nơi có quy mô 101-300 nhân sự, đều đồng nhất chọn tăng tuyển dụng cho lĩnh vực công nghệ thông tin. Ngoài ra, ban lãnh đạo doanh nghiệp cũng đầu tư cho các vị trí kinh doanh, bán hàng.

Hai nhóm doanh nghiệp không cắt giảm nhân sự, giữ nguyên phúc lợi và tăng tuyển dụng này được đánh giá là những điểm sáng, tiềm lực vững mạnh khi có thể vượt qua làn sóng đại dịch lần thứ tư ở Việt Nam.

Công nghệ thông tin là ngành chiếm thế thượng phong hai nhóm này. Nhiều chuyên gia đánh giá, trong tương lai, các ngành nghề đều cần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số, cần đội ngũ kỹ thuật viên hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng. Do đó, công nghệ thông tin vẫn có “đất” trong giai đoạn khó khăn vì đại dịch.

Trước đó, Navigos Search mới đây cũng tiến hành phân tích thị trường nhân lực ngành công nghệ thông tin trong một thập niên (2010-2020), kết quả cho thấy nhu cầu tuyển dụng ngành này tại Việt Nam tăng gấp 4 lần. Đến năm 2020, nhu cầu tuyển dụng các vị trí công nghệ thông tin vẫn tiếp tục gia tăng. “Chúng tôi dự đoán, năm 2021, nhu cầu tuyển dụng những ngành này tăng đến 25% so với 2020”, đại diện tổ chức này nhận định.

TS Lê Trường Tùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Trường Đại học FPT, cho rằng Covid-19 là chất xúc tác khiến cuộc cách mạng công nghệ diễn ra nhanh hơn. Theo ông, vì dịch bệnh, nhiều hoạt động buộc phải chuyển sang hình thức trực tuyến, từ kinh doanh, ăn uống đến học tập. Nếu không thích nghi với hình thức mới này, doanh nghiệp không thể duy trì hoạt động. Trong khi đó, các hoạt động trực tuyến đều phải xây dựng và diễn ra trên nền tảng công nghệ thông tin.

Ngoài ra, ông Tùng đánh giá nhân sự công nghệ thông tin vẫn có việc trong dịch bệnh vì nhu cầu tạo ra các ứng dụng khai báo y tế, tuyên truyền biện pháp phòng dịch cũng nhiều hơn. Chưa kể, những doanh nghiệp này dễ dàng chuyển hoạt động từ trực tiếp sang trực tuyến vì đặc thù công việc chủ yếu diễn ra trên máy tính. “Khi khối lượng công việc không giảm, thậm chí nhiều hơn, lại dễ dàng chuyển đổi hình thức hoạt động, những doanh nghiệp công nghệ thông tin vẫn có lãi, không cần cắt giảm chi tiêu, thậm chí đủ khả năng tuyển thêm người”, ông Tùng nói.

Đại diện trường FPT đánh giá các đại học cần xác định và nắm bắt được những xu hướng chuyển đổi này để thay đổi cách dạy, cách học, giúp sinh viên có thể cạnh tranh trong một môi trường việc làm khắc nghiệt.

Trần Hữu Trí, cựu sinh viên ngành Công nghệ thông tin, Viện Công nghệ thông tin và truyền thông của Đại học Bách khoa Hà Nội. Trước khi tốt nghiệp thủ khoa sớm 5/2021, Trí đã tham dự chương trình đào tạo về BigData của doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam. Ảnh: Nhân vật cung cấp
Trần Hữu Trí, cựu sinh viên ngành Công nghệ thông tin, Viện Công nghệ thông tin và truyền thông của Đại học Bách khoa Hà Nội. Trước khi tốt nghiệp thủ khoa sớm 5/2021, Trí đã tham dự chương trình đào tạo về BigData của doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Doanh nghiệp không cắt giảm nhân sự nhưng giảm lương và phúc lợi thuộc mức độ tác động thứ ba, chiếm 18,9%. Trong số này, những ngành bị cắt giảm nặng nề nhất, đến 80% lương, là nhà hàng, khách sạn, du lịch, giáo dục và đào tạo. Ở mức độ nhẹ hơn, các ngành bất động sản, xây dựng, kiến trúc, chế biến bị giảm 25-50% lương; dịch vụ quảng cáo, tiếp thị trực tuyến, truyền thông giảm 15-20%; điện tử – điện tử viễn thông, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm 5-10%.

Ba mức độ tác động còn lại gồm cắt giảm nhân sự, lương và phúc lợi (chiếm 9,4% doanh nghiệp tham gia khảo sát), giảm nhân sự theo cấp bậc và phòng ban nhưng giữ lương, phúc lợi (7,3%) và đã dừng hoạt động (3%).

Những doanh nghiệp thuộc lĩnh vực nhà hàng, khách sạn, du lịch, giáo dục và đào tạo bị ảnh hưởng rõ rệt, đặc biệt là những nơi có quy mô 10-50 và 301-500 người, vì nhiều lần góp mặt trong những nhóm phải cắt giảm chi tiêu, nhân sự. Nguyên nhân đến từ việc hoạt động du lịch gần như bị đóng băng do các tỉnh, thành kiểm soát người ra vào, áp dụng Chỉ thị 15, 16. Bên cạnh đó, học sinh, sinh viên phải học online trong thời gian dài khiến các trung tâm, trường học tư thục phải giảm học phí, lại không có nguồn thu khác.

Kế đó, các doanh nghiệp gia công, chế biến, xây dựng; dệt may, quần áo, trang sức, vốn cần nhiều nhân lực, cũng gặp khó trong việc duy trì hoạt động, lần lượt chiếm hơn 37% và 25% trong số phải đóng cửa. Việc này có thể do người dân không được ra đường, sức mua giảm, doanh nghiệp bị tồn đọng các đơn hàng cũ và khiến nguồn tiền dự phòng giảm dần.

Thanh Hằng

Bài trướcH’Hen Niê làm giám khảo The Next Face
Bài tiếp theoHồ thủy điện Trị An xả lũ